Ulundi is de stad waar de Zulu-koning woont én vormt de wetgevende hoofdstad van Zululand. Tot vandaag toe is Zululand de enige provincie waar een wettelijke koning is aangesteld - dat is vastgelegd in de Zuid-Afrikaanse grondwet. De Zulu-koning is volgens gebruiken van zijn stam eigenaar van alle grond in Zululand tussen de Mhkuze en Tugelarivier.
Sinds oudsher vormt Ulundi de bakermat van de koninklijke familie. De stichter van de Zulu-stam, Inkosi Zulu, ligt begraven op de oever van de rivier White Mfolozi, nabij Ulundi. Hij is hier rond 1600 geboren. De vader van Shaka Zulu werd in 1760 binnen deze familie geboren. Tot 1818 was hij koning; daarna nam zijn zoon Shaka de touwtjes in handen. Met behulp van nieuwe vechttechnieken overmeesterde hij diverse stammen en een groot grondgebied. Zo ontwikkelde Shaka een nieuwe korte gevechtsspeer waarmee in gevechten van man tot man behendiger kon worden aangevallen. Verder formeerde Shaka zijn legers in de vorm van een hoorn van de buffel en liet zijn aanvallers zo van verschillende kanten en in diverse aanvalslagen komen.
Rondom Ulundi zijn ook in latere tijd veel veldslagen uitgevochten. Voor de Boerengeschiedenis is vooral de dood van Piet Retief bepalend geweest die op bezoek kwam bij Zulu-koning Dingaan en hier vermoord werd. Dit vormde de directe aanleiding voor de veldslag bij Bloedrivier. In de eMakhosini Vallei staat een monument voor Piet Retief.