Workshop Culturen



Workshop Culturen van Zuid-Afrika en Namibië

Tijdens de workshop Culturen van Zuid-Afrika en Namibië wordt aandacht besteed aan de verschillende bevolkingsgroepen in beide landen. Welke talen worden gesproken in Zuid-Afrika en Namibië, welke gewoonten delen de groepen of waarin verschillen ze juist? Hoeveel bruidschat (lobolo) is een vrouw waard? Welke rol heeft Ubuntu gespeeld in het overgangsproces van Apartheid naar Democratie? En: hoe zit het toch met Tokoloshe? Al deze onderwerpen (en nog enkele meer) komen voorbij tijdens de interactieve en leerzame dag. De workshop wordt gegeven door Elana Maré; afgestudeerd in antropologie. Elana is Zuid-Afrikaanse.


Na het volgen van de workshop begrijpt u de culturen binnen Zuid-Afrika en Namibië beslist beter dan ervoor. Dat draagt voor een groot deel bij aan het reisplezier.

Wanneer: 21 mei 2011

Locatie: Kantoor Gemsbok Reizen, te Ammerzoden

Tijdstip: van 09.30 t/m 16.00 uur.

Kosten:
  •  voor reizigers die een individuele reis geboekt hebben bij Gemsbok Reizen: € 27,50 p.p.
  •  voor deelnemers aan een groepsreis van Gemsbok Reizen: gratis
  •  voor overige deelnemers: € 45,00 p.p.

Inclusief lunch, koffie, thee en water. Maximaal aantal deelnemers: 30



Inschrijven: Bel ons op 073 - 599 7283 of stuur Gemsbok Reizen een e-mail (info@gemsbok.nl) om in te schrijven.

Culturen in Zuid-Afrika
De verschillende zwarte culturen hebben elk hun eigen gewoontes, maar vertonen ook diverse overeenkomsten zoals:
  • Eten en drinken: het traditionele stapelvoedsel is maïs, vooral bereid als pap.
  • Lobolo of bruidsschat: als een man wil trouwen, moet hij de vader van de bruid lobolo betalen, een bruidschat. Met de vader onderhandelt hij over de hoogte die in rundvee uitbetaald moet worden.
  • Polygamie is in alle zwarte culturen toegestaan, al staat het soms op gespannen voet met de christelijke traditie die velen ook aanhangen.
  • De voorvadergeesten spelen nog steeds een grote rol, zowel in de steden als op het platteland. Na de door van een familielid moet een koe of os geslacht worden om de ontvangst van de geest bij de voorvaderen te vieren.
  • Ubuntu: “Umumtu ngubuntu, ngabantu” betekent: Ik ben omdat jullie zijn. (I am because you are) of: Ik ben een persoon door middel van andere personen. Ubuntu is onderliggend aan de kenmerkende welwillendheid van alle inwoners van Zuid Afrika. Ubuntu heeft zijn oorsprong in de traditionele gemeenschap waar iedereen nog afhankelijk van elkaar is en je het niet kan overleven als de gemeenschap je uitwerpt.
  • Tijd: Tijd is een grote stressfactor. De Westerse maatschappij heeft een extreem bewustzijn van stiptheid. De Afrikaan vindt het minder interessant. Werktijd is voor hem van zonsopkomst tot net voor zonsondergang in afwezigheid van Westerse tijdinstrumenten. Te laat zijn wordt gezien als tolerantietijd, ook wel bekend als ‘African time.’
  • Initiatie (inwijding): Bij alle groepen, buiten de Zulu, wordt initiatie toegepast bij beiden jongens en meisjes. De details verschillen van groep tot groep, de jongens worden allemaal besneden maar niet de meisjes. Er is geen clitoridectomie. Het gaat vooral over de overdracht van tradities en gebruiken, waaronder de Ubuntu die het belangrijkste is.
  • Waarzeggers & kruidendokters: Overal, ook in de steden spelen de sangoma (waarzegger) of ngaga/ inyanga (kruidendokter) een belangrijke rol. Soms zijn allebei rollen verenigd in een persoon. Allebei worden tot hun taak ‘geroepen’ door dromen en visioenen en hebben hun vak normaalweg van een familielid geleerd door een lang leerlingschap. Ze hebben heel goed contact met de voorvadergeesten en zijn het medium waardoor mensen met hun voorvadergeesten communiceren. Waarzeggerij wordt door middel van het werpen van gebeente gedaan vooral de enkel en knokkelbotten. De ngaga/inyanga zegt dat hij niet de symptomen van een ziekte behandelt maar hij behandelt de oorzaak van de ziekte door een holistische benadering toe te passen. Diensten die geleverd worden zijn bijvoorbeeld: terugbrengen van partners die vreemd zijn gegaan, opheffen van slecht geluk, hulp om liefde te winnen, afkicken van alcohol en drugs, aantrekken van meer klanten. Tokoloshe: De tokoloshe is een boze geest geschapen door een tovenaar. ‘s Avonds worden alle deuren op slot gedaan en vrouwen plaatsen hun bedden op bouwstenen zodat de kleine tokoloshe niet in hun bedden kan kruipen. Het is namelijk niet bekend hoe tokoloshe eruit ziet, wel dat hij klein is.

Verstedelijking
Apartheid probeerde om de verschillende groepen binnen hun toegewezen gebieden te houden. Er wordt echter geen rekening gehouden met de vraag naar arbeid in de steden enerzijds en het tekort aan werk in deze toegewezen gebieden. Reeds vanaf de ontdekking van goud en diamanten, verhuisde de zwarte bevolking naar de steden. In de steden zijn zij verwijderd van hun familie en worden tradities vervangen door westerse waarden. Onder het oppervlak ligt er echter steeds de traditionele benadering zoals de vrees om ‘gezicht te verliezen’ voor de mensen. De meerderheid van de zwarte bevolking is al verstedelijkt, waardoor nog maar weinig mensen traditionele kleding dragen buiten de toeristische culturele dorpjes. Voor grote familiefeesten wordt er nog steeds naar de plattelandse gebieden teruggegaan. Sangoma’s krijgen steeds hun kruiden vanaf het platteland.



De bevolking Zuid-Afrika heeft 11 officiële talen en verschillende talen die wel door de Grondwet worden erkend, maar geen officiële status hebben. De negen zwarte talen vallen uiteen in twee hoofdgroepen:de Nguni talen (Zulu, Xhosa, Swati & Ndebele) en de Sotho (Twana, Pedi & Sotho) talen. Beide groepen talen hebben veel overeenkomsten in syntaxis (zinsbouw) en grammatica. Over het algemeen wordt aangenomen dat de groeperingen gezamenlijke voorouders hebben gehad.

Over het algemeen vormt Engels meer en meer de Lingua Franca: de taal die door de meeste mensen in meer of mindere mate wordt beheerst en vaak als onderlinge spreektaal wordt gebruikt. Door de vele verschillende talen is echter het Engels doorspekt met termen uit andere talen. Het Afrikaanse woord ‘lekker’ is daar een mooi voorbeeld van. De website van het Zuid-Afrikaanse Verkeersbureau geeft ook een mooi voorbeeld van de mix van een Zuluspreker die zijn Zulu vermengt met Engels en Afrikaans: “I-Chiefs isidle nge-referee’s optional time, otherwise ngabe ihambe sleg. Maar why benga stopi this system yeinjury time?

Zulu is overigens de taal met de meeste sprekers. Van de totale bevolking spreekt 23,8 % Zulu. We moeten dit getal zien als moedertaalsprekers. Dat wil zeggen dat 23,8% van de Zuid-Afrikanen Zulu als moedertaal heeft geleerd. De taal wordt door 30% van de Zuid-Afrikaanse zwarte bevolking gesproken, vooral in de provincie Kwa Zulu Natal. Maar ook in Swaziland, rondom het Krugerpark en in Johannesburg wordt veel Zulu gesproken. De naam Zulu komt van de eerste koning Shaka Zulu die in de 19e eeuw tientallen verschillende stammen samensmolt tot één volk. Ook nu nog is Kwa Zulu Natal een koninkrijk (in tegenstelling tot de andere provincies) met Koning Goodwill Zwelithini aan het hoofd.

Xhosa De tweede taal is het Xhosa dat vooral in de Oostkaap tussen Port Elizabeth en Port Edward wordt gesproken. In totaal 17,6% van de bevolking heeft Xhosa als moedertaal. Zowel Nelson Mandela als de huidige president Thabo Mbeki hebben Xhosa als moedertaal. Xhosa behoort, zoals het Zulu, tot de Nguni talen die alle nauw verwant zijn. Zulu en Xhosa sprekers kunnen elkaars taal zonder al te veel moeite verstaan.

Afrikaans Na Zulu en Xhosa vormt het Afrikaans de derde taal met 13,6% sprekers. Het Afrikaans is het nauwst gelieerd aan het Nederlands uit de 17e eeuw, vermengd met invloeden uit de Maleisische cultuur, maar ook Duitse en Franse woorden. Het Afrikaans wordt gesproken door zowel blanke Afrikaners als kleurlingen. Gedurende de Apartheidsjaren vormde het Afrikaans tevens voor een groot deel van de zwarte bevolking de voertaal. In feite is het grootste deel van de Afrikaans sprekers kleurling. Hoewel het Afrikaans overal wordt gesproken, is het vooral het platteland van de Westkaap, de Noordkaap, de Noordwest Provincie, Limpopo en Mpumalanga waar het Afrikaans het meest gesproken wordt.

Vanuit Nederlands oogpunt valt er over het Afrikaans natuurlijk veel te zeggen. Het huidige Afrikaans is een andere weg ingeslagen dan het moderne Nederlands. Zowel de syntaxis, fonetische uitspraak als spelling verschilt van elkaar. Desalniettemin kunnen Nederlanders en Afrikaners elkaar nog steeds voor een belangrijk deel verstaan zodra het oor goed te luisteren wordt gelegd. Een groot verschil zit in de grammatica. Waar het Nederlands een uitgebreide grammatica heeft ontwikkeld met tegenwoordige tijd, verleden tijd en voltooide tijd werkt het Afrikaans met alleen de tegenwoordige tijd en voltooide tijd. De verleden tijd is nagenoeg uit de taal verdwenen. Daarnaast beschikt het Nederlands over de zogenaamde sterke werkwoorden die door middel van klankverandering vervoegd worden zoals ‘helpen – holp – geholpen’. Deze sterke werkwoordsvervoeging kent het Afrikaans niet. Het werkwoord ‘helpen’ wordt daar ‘gehelp’.

Voor een Nederlander zal het woord ‘gehelp’ weliswaar wat onbeholpen, maar toch begrijpbaar voorkomen terwijl voor een Afrikaner het woord ‘geholpen’ een totaal vreemde vorm is. In sommige opzichten is het daarom voor de Nederlander makkelijker om het Afrikaans te begrijpen dan andersom. Een ander probleem vormt de fonetische uitspraak. Waar de Nederlanders in ‘ik eet’ een ronde ‘e’ laten horen, zullen de Afrikaners een ‘ië’ klank laten horen. Op schrift verschillen de woorden niet zoveel, maar in het gehoor kan het toch geheel anders overkomen. Zowel Nederlanders als Afrikaners hebben moeite met deze verschillende klanken. Omdat de taal zo dicht bij elkaar ligt, vormt een dergelijk fonetisch verschil soms een lastig te overbruggen kloof.

Een derde probleem wordt gevormd door de spelling. Afrikaners hebben in veel woorden een letter weggehaald. Zo is regen in het Afrikaans reëen en wordt hagel als haël uitgesproken en geschreven. Dit verschil hangt weer dicht aan bij de verschillen in betekenis van woorden. Sommige woorden hebben in het Afrikaans een andere betekenis gekregen. Soms hebben ze een betekenis uit het oud Nederlands behouden en heeft het woord in het Nederlands juist een andere betekenis gekregen. Een voorbeeld vormt het woord ‘aardig’ dat in het Nederlands de betekenis ‘vriendelijk’ heeft, maar in het Afrikaans teruggeleid kan worden naar ‘eigenaardig’. Reken

dus op een wat vreemde blik zodra u tegen iemand zegt dat u hem of haar aardig vindt! Een goed hulpmiddel bij uw tocht door de Zuid-Afrikaanse taal vormt het boekje Afrikaans op Reis. Taalgids voor de Nederlandssprekende toerist in Zuid-Afrika. Het boekje is geschreven door Dr. Sief Veltkamp ( HYPERLINK "http://www.opdiestoep.nl" www.opdiestoep.nl)

Pedi De vierde taal met 9,4% is het Pedi dat vooral in Limpopo, Mpumalanga en Gauteng wordt gesproken. De taal staat ook wel bekend als Noord-Sotho. Engels Hoewel een groot deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking het Engels als taal beheerst, heeft slechts 8,4 % van de Zuid-Afrikanen het Engels als moedertaal. Engels is sinds 1994, het jaar waarin de nieuwe democratie tot stand is gekomen, de lingua franca – de taal die door de overheid, in het onderwijs en andere officiële instellingen als gezamenlijke taal is aangewezen.

In feite is Engels al eeuwen een officiële landstaal. In 1822 werd het Engels tot nationale taal uitgeroepen ter vervanging van het Nederlands. In 1910, ten tijde van de vorming van de Republiek van Zuid-Afrika, werd het Nederlands (en later in 1925 het Afikaans) naast het Engels als officiële taal erkend. Opmerkelijk is dat het vooral de Indiërs zijn die bijdragen aan het percentage van moedertaalsprekers. Deze bevolkingsgroep leeft vooral in Natal.

Sotho Het Sotho komt vooral voor in de Vrijstaat rondom Lesotho en wordt door 7,9% Zuid-Afrikaners gesproken als moedertaal. De taal heeft, zoals het Xhosa en Zulu, een langere geschreven traditie en is in de 19e eeuw door Franse missionarissen op schrift gesteld. Tshonga en Shangaan Beide talen zijn aan elkaar verwant en worden gesproken door de gelijknamige stammen die voornamelijk leven in de Limpopo en Mpumalanga aan de rand van het Krugerpark. De bouwstijl van beide stammen is duidelijk te onderscheiden van bijvoorbeeld de Zulu of Xhosa. De daken van de hutten worden als het ware in de hoogte opgestuwd en lopen daardoor in een lange draaiing ineen. De draaiing dient deels als schoorsteen. Tshonga wordt door 4,4 % van de Zuid-Afirkanen gesproken.

Tswana Het Tswana wordt het meest gesproken in Botswana, maar door de verwantschap met de Tswana in de Limpopoprovincie. Het Tswana is de eerste zwarte taal op schrift geweest, vooral door de inspanningen van missionaris Robert Moffat in 1810. Moffats naam is ondermeer verbonden aan Botswana’s eerste school en eerste vertaling van de bijbel. Moffat woonde lange tijd in Kuruman waar een zendingspost nog altijd zijn naam draagt.

Swati Het Swati, de taal van de Swazi-mensen, wordt natuurlijk in Swaziland gesproken, maar ook door 2,7 van de Zuid- Afrikaanse bevolking die vooral ten noorden van Swaziland en ten zuiden van het Krugerpark wonen. De Swazi zijn nauw verwant aan de Zulu’s. Het Swati vormt dan ook één van de Nguni talen.

Venda De meest afwijkende taal vormt de Venda. De taal wordt voornamelijk gesproken in het noorden van de Limpopoprovincie tegen de Limpopo rivier aan. De klanken zijn afwijkend van de Sotho en Nguni talen. Dat geldt ook voor culturele gebruiken. Zo eten de Venda geen varkensvlees. Er wordt daarom aangenomen dat deze stam in latere tijd vanuit Noord-Afrika is geëmigreerd. Dit idee wordt versterkt door verhalen over een ark die gedragen moest worden tijdens de emigratie en de grond niet mocht raken. De mythen en legenden van de Venda dragen ontegenzeggelijk sporen van bijbelse verhalen in zich.

Ndebele De kleinste officiële taal vormt het Ndebele dat door slecths 1,6% van de bevolking wordt gesproken. Vooral in Gauteng en Mpumalanga rondom Middelburg wordt Ndebele gesproken. Hoe klein ook, de Ndebele heeft wel een zekere faam gekregen door de kleurige kunst- en schildervormen van hun huizen, doeken en dekens. De Ndebele kunst is uiterst herkenbaar.

Tsotsi en Fanagalo Twee ‘talen’ die het zeker waard zijn om te noemen zijn het Tsotsi en Fanagalo. De laatste taal – een pidgin - is ontwikkeld in de mijnen rondom Johannesburg en is in wezen een vereenvoudigde vorm van Zulu, Xhosa doorspekt met Afrikaans, Engels en Portugees. Tsotsi is ook een samensmelting en vormt de taal van de straatbendes. Tsotsi (een film met deze titel heeft in 2006 een Oscar gewonnen) staat voor ‘gangster’. Tsotsi vormt een gezamenlijke communicatiemiddels voor de diverse stammen en groeperingen die in bijvoorbeeld de townships samenleven.

Khoi talen Niet opgenomen als officiële taal vormen de Khoi talen zoals Nama, Damara, Khoi en San een belangrijk deel van de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. De talen met ontelbare klikklanken zijn in Zuid-Afrika niet zo vaak meer te horen maar komen nog wel veel voor in Namibië en Botswana.

De regenboognatie – wat samenbindt Zoals gezegd, vormt Engels het cement van de onderlinge communicatie tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Het grootste deel van de bevolking beheerst het Engels als tweede taal en velen zijn net zo vloeiend in de eigen moedertaal als in het Engels. De moedertalen worden evenwel sterk beschermd in de grondwet. Hoewel er grootscheepse debatten plaats vinden over de taal waarin onderwijs moet plaats vinden, heeft grondwettelijk gezien elke burger recht op onderwijs in de eigen taal, evenals recht op informatievoorziening in de eigen taal. Dat betekent dat de overheid officiële verklaringen en documenten in 11 talen moet communiceren.

Dit is vastgelegd in de National Language Policy Framework (NLPF). Het kader heeft met de meertaligheid vier doelen: het beschermen en promoten van linguïstische en culturele verscheidenheid het ondersteunen van de democratie door de gelijkwaardigheid van de diverse talen en culturen te onderstrepen. het uitdragen van de stelling dat meertaligheid een rijke bron kan zijn aanmoedigen van Zuid-Afrikanen om meerdere (vooral ook Afrikaanse) talen te leren en te beheersen.

Aanmelden voor de Workshop?

Vul onderstaand formulier in:

Naam:
Email:
Telefoon:
Woonplaats:
Aantal personen:
Workshop datum:
Heeft u bij ons een reis geboekt? Zoja, kunt u hieronder aangeven of dat een individuele reis of een groepsreis betreft?:
 
Vragen/Opmerkingen:
Beveiligingscode:
Voer hier de code in:
 


Na aanmelding ontvangt u van ons binnen enkele dagen een bevestiging met een factuur. Deze factuur dient u uiterlijk 3 weken voor aanvang van de workshop te voldoen. U hoort van ons minimaal 4 weken voor aanvang van de workshop of het minimum aantal deelnemers van 10 gehaald is en of de workshop door zal gaan. Wij verzoeken u vriendelijk te wachten met de betaling tot u van ons te horen heeft gekregen of de workshop daadwerkelijk door zal gaan.

Fotogalerij

Zuid Afrika!

  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen
  • Inzoomen

Nieuwsbrief

Vul hier uw e-mailadres in om uzelf in te schrijven voor de Op Reis Naar nieuwsbrief: