Het Ndebele missiedorp Botshabelo staat bekend om haar hutten met bijzonder schilderwerk, dat een traditioneel en vast onderdeel is van de Ndebele cultuur. De opkomst van deze schilderkunst hangt volgens cultuurhistorici samen met de politieke geschiedenis van de Ndebele.
In december 1858 arriveerden twee jonge missionisarissen van de Berlijnse Mission Society in Natal om het christelijk geloof te verkondigen. Alexander Merensky en Heinrich Grutzner verplaatsten zich al noordwaarts en vestigden zich in januari 1865 op een farm in het toenmalige Transvaal. Ze stichtten er de missiepost Botshabelo, dat in Ndebele 'schuilplaats' betekent.
De missiepost werd gesticht in een turbulente tijd waarin de Pedi-stam de macht had over dit deel van Mpumalanga. Rondom 1800 slaagde Pedi koning Thulare erin om een machtscentrum te stichten rondom Steelpoort Vallei vanwaar hij een levendige handel opzette in ivoor, huiden, metaal, kleding en kralen tussen het hoogland en de havens in Mozambique. Halverwege de 19e eeuw werd hun macht langzaam overgenomen door het sterkere Swazi koninkrijk, terwijl beide met een scheef oog bleven kijken hoe de Zulu's hun macht verder en verder uitbreidden. Behalve deze ontwikkelingen verschenen vanaf de helft van 1850 de blanke boeren op het strijdtoneel, op zoek naar land voor hun vee. Al deze verwikkelingen gingen gepaard met veel gevechten, oorlogen en veldslagen. Het kostte de kleine Ndebele stam veel moeite staande te blijven; een schuilplaats was hen zeer welkom.

De Ndebele missiepost in Botsabelo staat vooral bekend om de oorspronkelijke Ndebele kraal met hutten en rondavels uit diverse bouwperiodes vanaf 1860. Het is bijzonder om te zien hoe in de loop van de tijd de hutten steeds mooier en professioneler werden beschilderd. Volgens cultuurhistorici hangt deze kunstvorm samen met het verwerken van de nederlagen die de Ndebele-stam telkens moest lijden.
Binnen de Ndebele cultuur zijn de vrouwen de dragers van de bekende kunstvormen. Elke vrouw ontwikkelt haar eigen kleurpalet en vormen. Daarmee beschildert zij haar huis en versiert zij haar zware, met kralen geborduurde, schort evenals haar overige sieraden. Naast deze kenmerkende kleding draagt ze altijd een deken met felgekleurde strepen, die direct herkenbaar is als een Ndebele-deken. Rondom haar nek en enkels draagt ze metalen ringen die haar status als getrouwde vrouw aangeven. Hoe meer ringen zij draagt, hoe rijker haar man is.
Hoewel de Ndebele stam - zeker in deze tijd - trots is op haar cultuur, zijn er niet veel vrouwen meer over die zich in de traditionele outfit kleden. Sommigen houden nog wel de kledij aan, maar kiezen voor afneembare metalen ringen.
In Botshabelo kunt u een aantal Ndebele vrouwen zien die hun cultuur nog steeds hoog houden en uitdragen. Als bewoners van het dorp verwelkomen zij dagelijks bezoekers tussen 08.00 en 16.00 uur. Bezoekers kunnen zien hoe de vrouwen sieraden maken en andere voorwerpen versieren met hun kunstvormen. De Ndebele vrouwen praten Afrikaans wat communicatie voor Nederlanders een stuk eenvoudiger maakt.

Op het missieterrein staat verder een katholieke kerk waar u een kijkje kunt nemen, er staan enkele gebouwen die ondermeer als school zijn gebruikt en een bezoekerscentrum waar de geschiedenis van het dorp wordt toegelicht. Aan het begin van het dorp is een thee- en koffiekamer.

In Middelburg volgt u de N11 richting Groblersdal en Loskop dam. Na 12 kilometer ziet u de toegang tot Botsabelo links. U komt eerst bij de toegang waar u entree betaalt en kunt vervolgens doorrijden naar het dorp, dat zo'n kilometer verderop ligt.